1895 - 2007
In 1895 liet schipper Scholten voor eigen
rekening een ijzeren tjalk bouwen in Veendam werf onbekend. De tjalk werd 22
meter lang en 5 meter breed, met 'aan de wind' 150 m2 zeil. Het schip, varende
vanaf 1901 onder de naam "Linquenda", werd in 1908 overgenomen door
de inmiddels getrouwde zoon van schipper Scholten. Het jonge echtpaar Scholten
heeft met de "Linquenda" ruim 39 jaar de turfroute bevaren van
Nieuw-Amsterdam naar Enkhuizen en terug. In 1947 liet Schipper Scholten
voorgoed het anker vallen in Hoorn. De turfhandel loonde niet meer.
Het schip was na 52 jaren trouwe dienst,
nog in uitstekende staat. Turf is een lading waar de tjalk niet zwaar onder
heeft geleden. De tjalk werd uiteindelijk opgekocht door het echtpaar Jan.J.C.
Kraamer en Elsa M. Kraamer-Ferguson. Beide binnenhuisarchitect te Amsterdam.
Bij dit echtpaar begon voor de tjalk een nieuwe loopbaan.
In de zomer van 1949 werd het schip door
het echtpaar Kraamer op de werf van de firma Gorter te Hoogezand naar eigen ontwerp
verbouwd tot een woon- en werkjacht, zoals er toen maar weinig te vinden
waren in de wateren van Nederland. Onder het verhoogde achterdek werd een ruim
eigenaarverblijf gerealiseerd welke tevens werd gebruikt als werkruimte, met
een aparte slaaphut. Tevens werd er een 'roef' gerealiseerd met uitzicht over
het water. Door het verhoogde achterdek en het plaatsen van een roef ontstond
hiertussen een kuip waarin banken werden geplaatst. Vanuit de 'roef' liep men
naar beneden waar een eetzaaltje met kombuis was gemaakt met daarachter
slaaphutten waar ong. 18 mensen comfortabel konden worden ondergebracht. Het
echtpaar had nl. vanaf het begin een tweeledig doel met deze kostbare
onderneming.
In de 1ste plaats konden zij het schip
gebruiken als verplaatsbaar kantoor en woonhuis, door het schip zo dichtbij als
mogelijk aan te leggen bij de plaats waar zij op dat moment met een opdracht
bezig waren. Hoewel voor alleen dit doel was het misschien handiger geweest om
een kleiner exemplaar schip te kopen. Het was voor het echtpaar
bovenal de bedoeling dat er ook andere mensen konden delen in de vreugde welke
het schip hen verschafte.
Negen maanden per jaar woonde en werkte
het echtpaar Kraamer aan boord van de inmiddels tot 'Horizon' gedoopte tjalk.
De slaaphutten waren uitneembaar en de roef was met enkele simpele handgrepen
makkelijk om te bouwen tot een 'podium' waar de heer Kraamer voor een publiek
van ong. 50 mensen lezingen kon houden over de binnenhuisarchitectuur. 3
Maanden per jaar zwierf de 'Horizon' over de Nederlandse wateren met een 20-tal
mensen aan boord, die een onbezorgde vakantie hadden geboekt.
In het jaar 1953 heeft de Horizon gediend
als hospitaalschip voor het "Leger des Heils" tijdens de
watersnoodramp in Zeeland. Dit is beschreven in een artikel in de Water
Kampioen. Het artikel beschrijft de deelname van de Horizon tijdens de
watersnoodramp. Zie
In het Pinksterweekend van 1963 zonk de
juist geheel voor de zomerverhuur geschilderde en opgeknapte 'Horizon' in de
haven van Hoorn (zie onderstaande foto)
In juli 1965 werd de tjalk 'Horizon' te
koop aan geboden middels een advertentie in de Water Kampioen.
In het jaar 1971 verandert de
'Horizon' van eigenaar en werd eigendom van De Nederlandse Zeilschool (NZS),
Balgerij 1
2159 LZ te Kaag. Hier deed
zij als een van de eerste zeilschepen van Nederland dienst als zeilschool.
Genoemde eigenaren zijn hier de heer Wim Patist en de heer Neve.
Onderstaand eem mail die wij
ontvingen van J.W.H. Patist over de zeilschool te Kaag
Van een vriend van ons, Jan
Sturm, hoorden we deze zomer dat hij een bezoekje aan boord van de Horizon had
gebracht. Dat wekte bij hem en bij ons wel wat herinneringen op. Hij had zelfs
de suggestie gedaan, zo schreef hij ons, een manoeuvreercursus voor jullie te
regelen met Wim als instructeur!
Nu maakte hij ons attent op jullie
“tjalkHorizon”site en daar kwamen wij natuurlijk, met name in de geschiedenis,
veel bekends tegen. Vanaf het moment dat wij met het schip te maken kregen kan
ik het volgende verhaal doen:
In de winter van 1971 maakte
Henk Wever ons erop attent dat de tjalk te koop was. Na zijn eindexamen is Henk
bij ons een paar seizoenen zeilinstructeur geworden, dat moet vanaf 1966 zijn
geweest. Hij was een enthousiaste zeiler en zijn ambities gingen verder dan de
16m2 ‘s op de Kagerplassen: de grote platbodems op IJsselmeer en Waddenzee
boeiden hem meer. Op de Zeevaartschool in Amsterdam had hij een klasgenoot die
ergens in Muiden met zijn familie op een tjalk woonde, zijn vader was
kunstschilder en had zijn atelier aan boord. Deze kreeg een woning aan de
Lauriersgracht en wilde het schip verkopen. Dit zou mogelijkheden voor Henk
openen om met dat schip te gaan varen en hij probeerde Wim ervan te overtuigen
haar te kopen en in te zetten als deel van de zeilschool om met de gevorderde
leerlingen zeiltochten op groter water te gaan maken. We gingen kijken en
konden ons er geen voorstelling van maken hoe hier ooit met gasten op gezeild
kon worden: de schilder had zijn atelier in de grote kajuit en om goed licht te
hebben, waren er grote ramen in het kajuitdak gemaakt. Voor de mast, naast de
door ons zo genoemde “bruidssuite” was een labyrint van hutjes met stapelbedden
getimmerd, die niet veel groter dan 1.50 m waren. In de schoolvakantie kluste
hij wat bij door zeilreisjes voor schoolkinderen te organiseren. Achterin een paar hutten voor de studerende zonen. Het
plan was echter niet meer te stuiten en alles werd op alles gezet om met de
tjalk te gaan zeilen zoals Henk en Wim dat voor ogen hadden. In het vroege
voorjaar van ‘71 kwam het schip voor de wal van de zeilschool te liggen op De
Kaag., het interieur werd vrijwel geheel gesloopt, met behoud van de leuke oude
dingen, maar de hutten werden nieuw ingedeeld : 14 gastenbedden en 2 voor de
bemanning. Het boeisel kreeg de rode kleur,
door het aanbrengen van een wit vlak op de verhoogde kampanje werd de zeeg
van de tjalk beter geaccentueerd. Twee jonge vakkundige
scheepsbeschieters van de jachtwerf Van Lent zetten zich in om het nieuwe plan
te verwezenlijken. In de schoolvakanties hadden we individuele reizen met
gasten uit eigen kweek en de weekenden in voor-en naseizoen werden vercharterd.
Rond 1973 ontstond de samenwerking met Zeilvaart Enkhuizen. Wij menen dat tot
de eerste charterschepen ook de 2-masttjalk “De Eersteling” met schipper Paul
Zwiers gerekend moet worden. Wat er in de loop van die jaren tot 1996 allemaal
ook vaartechnisch veranderd en verbeterd is lijkt onbeschrijfelijk: masten,
gieken, zwaarden, lieren, motor, zeilen, loefbijter, kluiverboom enz.. Het
aantal schippers dat we in die loop der tijd opgeleid hebben is niet meer na te
gaan. Na hun strepen verdiend te hebben op De Kaag waren er velen die de
ambitie en de vaardigheid hadden om op de Horizon te schipperen. Later gingen
ze vaak voor zichzelf varen en zo groeide het aantal charterschippers dat uit
onze stal voortkwam. En zoals jullie misschien wel weten heeft Henk de
Enkhuizer Zeevaartschool opgericht, speciaal voor de opleiding van
zeilcharterschippers, die stoomcursussen volgden van oktober tot april. Hij
heeft overigens heel veel gedaan voor de beroepszeilers van het eerste uur,
waar in die begintijd nauwelijks
regelgeving voor bestond.
Verder zij nog vermeld dat
wij in ons laatste jaar 1995 actief meegevaren hebben met Sail Amsterdam. Het
Nationaal Bureau voor Toerisme had voor ons schip de taak weggelegd een paar maal daags wisselende groepen buitenlandse journalisten rond te varen met
verstrekking van even zovele malen per dag “captains dinners”.
In dat najaar is er ook nog
een Duitse crimi TV-film aan boord opgenomen, compleet met moord en drugsmisbruik.
O, ja eenmaal hebben wij de
eer gehad de oude mevrouw Kraamer en haar familie voor een weekend aan boord te
ontvangen, zij had ook zo haar herinneringen en verbaasde zich over de
veranderingen.
Van de zeilfoto van de
Horizon, die ook door jullie gebruikt wordt (wel 25 jaar oud !) ligt het
copyright bij Theo Kampa.
In 1996 hebben wij een Fisher
37 (zeewaardige 2-mast motorsailer) gekocht en we noemden haar HORIZON, tot en
met dit seizoen hebben we zomers maandenlang de Europese kusten bevaren. Dit
najaar is het schip verkocht.
Verder is onze zeilschool na
1985 opgeheven, mijn vader (J.P.de Neve), de oprichter, is op 100-jarige
leeftijd in 1995 overleden.
In een nog aanwezige folder van de
Nederlandse Zeilschool te Kaag staat het volgende beschreven:
Zeetjalk 'Horizon'
'Reeds 12 jaar heeft de Nederlandse
Zeilschool te Kaag de zeetjalk 'Horizon' onder haar hoede. Gebouwd in 1895 als
vrachtzeiler hield ze dit vol tot de vijftiger jaren. Toen werd het schip
verbouwd en ingericht als zeilend "lezing- & conferentieschip" en
kreeg zo haar eigen vorm: het verhoogde dekhuis en patrijspoorten in de romp.
De 'Horizon' werd daarmee één van de eerste charterschepen op de Nederlandse
wateren.’
In 1973 werd de 'Horizon' opnieuw ingezet
in de chartervaart. Voor zover bekend en gedocumenteerd waren de 'Horizon' en
'De Zwarte Valk' op dat moment de eerste twee charterschepen in Nederland welke
volledig waren ingericht voor dit doel.
Vanaf dat moment hebben bijzonder veel
nationaliteiten op het schip meegevaren. Zo zijn er reisverslagen gevonden van
Japanners en Amerikanen. Het schip was vooral geliefd bij de Duitsers. Alle
gasten- en logboeken zijn bewaard gebleven. Een kostbare geschiedenis die het
schip bij zich draagt.
Leuk om te weten is dat de 'Horizon' en
'De Zwarte Valk' samen zijn gefotografeerd in de haven van Marken, waar een
puzzel van is gemaakt en geproduceerd. Deze puzzel hebben wij in ons bezit
(Schmidt Puzzel, 500 teile, 34 x 53 cm)
In 1996 kwam de 'Horizon' in het bezit
van Gerrit Boonen. Een schipper gepokt en gemazzeld door 30 jaar ervaring bij
de Marine. Met Enkhuizen als 'thuishaven' en varend onder de vlag van "De
Zeilvaart", werd onder zijn leiding het ruime sop gekozen. Regelmatig voer
de 'Horizon' naar de waddeneilanden en zwierf het over het IJsselmeer. Tevens
heeft de 'Horizon', naast de verschillende races, waaronder de Beurtveer en
Strontrace, in 2000 deelgenomen aan Sail 2000.
Schipper Boonen heeft in 2001 definitief
besloten om de 'Horizon' te verkopen. Hij had naast de 'Horizon' nog een tjalk
in zijn bezit de "Moeke Zorn"
en besloot om zijn oude dag te slijten
met de zorg van 1 schip in plaats van 2. De "Moeke Zorn" is qua
afmetingen iets groter en ruimer opgezet dan de 'Horizon' en was daarom
financieel aantrekkelijker om te behouden en nog enkele jaren als charter te
gebruiken.
In 2001 is de 'Horizon' verkocht aan
Johan Griffioen en Rosa los. zij hebben toen het interieur enigszins aangepast
om het schip echt te gaan gebruiken als zijnde een woonschip. De meeste
slaaphutten zijn ontdaan van de stapelbedden en wastafels. Het achterschip is
een grote slaapkamer geworden met veel kast- en bergruimte. En er is een kleine
werkplaats gemaakt in het verlengde van de machinekamer. De roef en de algemene
ruimte zijn identiek gebleven. Evenals de kombuis en 1 slaaphut. Deze wordt
gebuikt voor eventuele logees. Er is een badkamer ingericht met aansluiting
voor de wasmachine en droger en bergruimte in het vooronder. Helaas hebben
Johan en Rosa na al dit harde werken
niet lang kunnen genieten van het resultaat. De relatie is verbroken en tot
grote spijt hebben ze het schip wat hun erg lief was moeten verkopen.
Sindsdien heeft de 'Horizon' te koop gelegen
via een vastgoedhandelaar in de haven van de Veenderij te Vinkeveen.
Na 1,5 jaar stil en onbewoond te hebben
gelegen in de Veenderij te Vinkenveen is de 'Horizon' enigszins aangetast door moeder
natuur. Maar toen wij een kijkje gingen nemen waren we meteen verkocht. Onder
de schil van afgebladerd verf en roest, zagen wij een stoere tjalk, die na een
grote schoonmaak- en schilderbeurt weer zoals vanouds het ruime sop kiest.